گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران ۱۴۰۴

نکات کلیدی گزارش ۱۴۰۴

فصل ۱ - توسعه دانش

فصل ۱ - توسعه دانش

کارکرد نخست در سیستم نوآوری فناورانه، کارکرد توسعه دانش است. این کارکرد شامل توسعه دانش فنی جدید و کاربردی بین بازیگران مختلف درون سیستم است. به معنای دقیق تر این شاخص به وسعت و عمق پایگاه دانش فعلی و چگونگی تغییر آن در طول زمان اشاره دارد. برای بررسی دقیق‌تر این کارکرد، پس از بررسی داده‌های در دسترس، دو رکن اصلی در نظر گرفته شده است: انتشارات علمی و پتنت. هر کدام از رکن‌ها نیز از چند شاخص تشکیل شده است که به کمک این شاخص‌ها به بررسی وضعیت ایران در مقایسه با کشورهای هدف پرداخته می شود

1
ایران در زمینه مقالات هوش مصنوعی، چه از نظر کمّیت و چه از نظر کیفیت، در حال حاضر در جایگاه دوم منطقه پس از عربستان سعودی قرار دارد. ترکیه با افزایش نرخ رشد نسبی، اختلاف خود را با ایران بسیار کم کرده که با تداوم این روند، پیش‌بینی می‌شود در سال آینده ایران جایگاه خود را به ترکیه و در میان‌مدت به امارات واگذار کند.
1
2
میانگین رشد تعداد مقالات هوش مصنوعی در ایران پایین‌تر از میانگین جهانی است و از سال ۲۰۱۹ به بعد به طور مداوم کاهش یافته است. سهم مقالات هوش مصنوعی ایران در سال ۲۰۲۴، ۲.۳ درصد از کل مقالات هوش مصنوعی در جهان است.
2
3
از نظر سرانه مقالات هوش مصنوعی، ایران در سال ۲۰۲۴ با سرانه ۴.۱ مقاله در هر ۱۰۰۰۰۰ نفر پس از سایر کشورهای منطقه قرار گرفته است و عربستان سعودی با ۱۶ مقاله در هر ۱۰۰۰۰۰ نفر، در جایگاه اول قرار دارد.
3
4
ایران در سال ۲۰۲۴، سهم ۲.۸ درصدی از مقالات با تأثیر بالا نسبت به مقالات جهان را دارد که مطابق روندهای مشاهده‌شده، ترکیه با نزدیک شدن به سهم ایران، در آستانه پیشی گرفتن از آن و تصاحب جایگاه ایران در کیفیت تولیدات علمی منطقه در سال آتی است.
4
5
ایران در زمینه مقالات پیش‌چاپ هوش مصنوعی با سهم ۰.۶۸ درصدی در سال ۲۰۲۴ در رتبه سوم منطقه و پس از امارات و رژیم صهیونیستی قرار گرفته است.
5
6
تحلیل مقایسه‌ای توزیع حوزه‌‌های انتشارات هوش مصنوعی ایران در قیاس با میانگین جهانی، از مزیت نسبی ایران در زیرحوزه‌های مهندسی، علوم محیط‌زیست، انرژی، پزشکی و کشاورزی حکایت دارد. با این حال، فاصله قابل‌توجه در زیرحوزه علوم کامپیوتر نسبت به میانگین جهانی، کشورهای منتخب و حتی کشورهای منطقه مشهود است.
6
7
از منظر وابستگی سازمانی انتشارات هوش مصنوعی ایران، بخش دانشگاهی بیشترین مشارکت را (۹۳.۴ درصد) در تولید انتشارات هوش مصنوعی طی ۵ سال اخیر (از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵) داشته است که پس از آن بخش دولتی ایران با سهم ۳.۷ درصدی قرار می‌گیرد. در این میان سهم نزدیک به صفر (۰.۱ درصد) بخش صنعت، نشان می‌دهد که صنایع بزرگ و بنگاه‌های اقتصادی ایران و حتی شرکت‌های بزرگ اقتصاد دیجیتال نقش معناداری در انتشارات هوش مصنوعی ندارند.
7
8
به جز رژیم صهیونیستی، تقریباً هیچ‌یک از کشورهای منطقه جایگاه مناسبی در زمینه پتنت ندارند و کل کشورهای مورد بررسی در این شاخص دچار عقب‌ماندگی جدی نسبت به کشورهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی هستند.
8