نکات کلیدی گزارش ۱۴۰۴
ایران در زمینه مقالات هوش مصنوعی، چه از نظر کمّیت و چه از نظر کیفیت، در حال حاضر در جایگاه دوم منطقه پس از عربستان و در کنار ترکیه قرار دارد. همچنین از نظر سرانه مقالات هوش مصنوعی، ایران با کمترین سرانه در کنار ترکیه، پایینتر از کشورهای منطقه قرار گرفته است.
انتشارات علمی هوش مصنوعی به تفکیک حوزه موضوعی برای ایران در زیرحوزه «علوم کامپیوتر» پایینتر از میانگین کشورهای منطقه بوده؛ اما در زیرحوزههای «محیطزیست»، «مهندسی»، «علوم زمین و سیارات»، «پزشکی»، «علوم کشاورزی و زیستشناسی» و «انرژی»، بالاتر از میانگین منطقه است.
از نظر مشارکت در کنفرانسهای برتر هوش مصنوعی بهعنوان نمادی از انتشار پژوهشهای باکیفیت این حوزه، ایران با سهمی حدود ۰.۲ درصد از مقالات کنفرانسی، در کنار ترکیه در پایینترین جایگاه منطقه قرار دارد. رژیم صهیونیستی کشور پیشرو در این زمینه در منطقه است.
پذیرش هوش مصنوعی در کسبوکارهای ایرانی در حال حاضر حدود ۲۷ درصد است که علیرغم رشد نسبت به سال قبل، همچنان حدود ۷ سال از میانگین جهانی عقبتر است. بخش عمده پذیرش هوش مصنوعی، مربوط به «هوش مصنوعی مولد» است.
حدود ۷۵ درصد از شرکتهایی که از هوش مصنوعی استفاده میکنند، در سه سال اخیر کمتر از ۲ میلیارد تومان برای این فناوری هزینه کرده و «هزینه بالای توسعه هوش مصنوعی» و «فقدان مهارت کافی و نیروی انسانی با کیفیت» را مهمترین موانع برای توسعه محصولات هوش مصنوعی دانستهاند.
اندازه بازار هوش مصنوعی ایران در سال ۱۴۰۳ حدوداً ۵.۵ همت (هزار میلیارد تومان) تخمین زده میشود که نسبت به سال قبل رشد قابلتوجهی داشته است. با این وجود، اندازه دلاری این بازار در حدود ۹۰ میلیون دلار برآورد شده که سهم ۰.۰۲ درصدی از تولید ناخالص داخلی ایران را دارد و در مقایسه با کشورهای منطقه، در جایگاه پایینتری قرار میگیرد.
علیرغم رشد سرمایهگذاری ایران در هوش مصنوعی نسبت به سال قبل خود، این میزان بهصورت تجمیعی تاکنون حدود ۸۲ میلیون دلار برآورد شده است که فاصله جدی با سرمایهگذاری سایر کشورهای منطقه دارد.
مجموع توان پردازشی سرویسدهندگان بزرگ GPU در ایران، توانی معادل ۱۷۲ عدد پردازنده H100 است. عربستان سعودی با توانی معادل حدود ۸۳۹۱ پردازنده H100 در خوشههای پردازشی، در صدر کشورهای منطقه قرار دارد و پس از آن، امارات متحده عربی و رژیم صهیونیستی قرار دارند.
در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۴۱۶۴ استعداد فعال در حوزه هوش مصنوعی مستقر در ایران شناسایی شده است. جابهجایی جریان نیروی انسانی نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴، حدود ۱۲۶۲ نفر از استعدادهای هوش مصنوعی از کشور خارج شده و فقط ۳۲۳ نفر به ایران وارد شدند. علیرغم رقابت ۵ برابری نیروی کار هوش مصنوعی در ایران نسبت به کل حوزه فناوری اطلاعات و دارا بودن بیشترین میانگین حقوق و دستمزد در میان سایر مشاغل این حوزه، رشد استخدام نسبی استعدادهای هوش مصنوعی ایران نسبت به سال قبل، فقط ۱ درصد رشد داشته که فاصله جدی با سایر کشورهای منطقه دارد.
از منظر شاخص مشروعیتبخشی هوش مصنوعی، عموم متخصصین و فعالین هوش مصنوعی با وجود آگاهی از مخاطرات هوش مصنوعی، خواستار راهحلهای نهادی شامل چارچوبهای حکمرانی و مقرراتگذاری برای نظارت بر خروجیهای محصولات هوش مصنوعی نیستند و بیشتر بر سازوکارهایی نظیر آموزش و ارتقای سواد دیجیتال بهعنوان ابزار کنترل هوش مصنوعی تأکید دارند.
