گزارش شاخص هوش مصنوعی ایران سال ۱۴۰۳

نکات کلیدی گزارش ۱۴۰۳

فصل ۱ - توسعه دانش

فصل ۱ - توسعه دانش

اولین کارکرد، کارکرد توسعه دانش است. این کارکرد شامل توسعه دانش فنی جدید و کاربردی بین بازیگران مختلف درون سیستم نوآوری فناورانه است. به معنای دقیق‌تر این شاخص به وسعت و عمق پایگاه دانش فعلی و چگونگی تغییر آن در طول زمان اشاره دارد. برای بررسی دقیق‌تر این کارکرد پس از بررسی داده‌های در دسترس، سه رکن اصلی در نظر گرفته شده است: انتشارات علمی، پتنت‌ها و همکاری‌های بین‌المللی. هر کدام از رکن‌ها نیز از چند شاخص تشکیل شده است که به کمک این شاخص‌ها به بررسی وضعیت ایران در مقایسه با کشورهای هدف پرداخته می‌شود.

1
ایران در زمینه مقالات هوش مصنوعی، چه از نظر کمیّت و چه از نظر کیفیت، در حال حاضر در جایگاه دوم منطقه پس از عربستان قرار دارد و با طی روند فعلی در سال‌های آینده این جایگاه را به ترکیه و در میان‌مدت به امارات واگذار خواهد کرد.
مقالات هوش مصنوعی از نظر کمی و کیفی
2
میانگین رشد تعداد مقالات هوش مصنوعی در ایران پایین‌تر از میانگین جهانی است و از سال ۲۰۱۹ به بعد به طور مداوم کاهش پیدا کرده است. به همین دلیل، ایران سهم ۷ درصدی خود از تعداد مقالات هوش مصنوعی در جهان و رتبه اول منطقه و یکی از کشورهای برتر جهان در سال ۲۰۱۳ را از دست داده و از سال ۲۰۲۲ به بعد پس از عربستان در جایگاه دوم منطقه قرار دارد.
میانگین رشد تعداد مقالات هوش مصنوعی در ایران
3
ایران در سال ۲۰۲۳ تنها ۳.۲ درصد از کل مقالات با تأثیر بالای هوش مصنوعی را در اختیار دارد و ترکیه بر اساس سرعت رشد بالا به زودی جایگاه ایران در منطقه را خواهد گرفت.
وضعیت ایران در میزان مقالات با تاثیر بالای هوش مصنوعی
4
تبدیل دانش علمی به پتنت یک چالش حیاتی در اکوسیستم نوآوری کشور است و این موضوع نشان می‌دهد که با ادامه روند فعلی، در سال‌های آتی ایران در این زمینه به شدت از کشورهای منطقه مانند عربستان و ترکیه عقب خواهد افتاد.
گواهی پتنت‌های هوش مصنوعی توسط مالکین
5
به جز رژیم صهیونیستی تقریباً هیچ یک از کشورهای منطقه جایگاه مناسبی در زمینه پتنت نداشته و کل کشورهای مورد بررسی در این شاخص دچار عقب‌ماندگی جدی نسبت به کشورهای منتخب در حوزه هوش مصنوعی هستند.
گواهی پتنت‌های هوش مصنوعی توسط مخترعین
6
در حال حاضر، ایران به جز ترکیه با هیچ‌یک از کشورهای منطقه همکاری علمی قابل توجهی ندارد و مهم‌ترین همکاران بین‌المللی علمی ایران در زمینه هوش مصنوعی به ترتیب آمریکا، کانادا، استرالیا و چین هستند.
همکاری‌های علمی در منطقه
7
بر‌ خلاف ایران، عربستان در همکاری‌های علمی بین‌المللی روندی کاملاً متفاوت را طی کرده و ضمن برقراری تعادل در همکاری با چین و آمریکا تمرکز خود را بر همکاری با کشورهای منطقه و هند گذاشته است. در حال حاضر هند، پاکستان و مصر به ترتیب سه همکار علمی برتر عربستان در زمینه هوش مصنوعی هستند.
همکاری‌های علمی بین‌المللی عربستان
8
ترکیه از همکاری علمی با ایران بهره برده و تا سال ۲۰۲۲ ، ایران دومین همکار علمی کشور ترکیه پس از آمریکا بوده است. از سال ۲۰۲۲ به بعد، ترکیه مسیری متفاوت در پیش گرفته و هم‌اکنون ایران پس از هند، چین و انگلستان در جایگاه پنجم همکاری‌های بین‌المللی ترکیه قرار دارد.
همکاری علمی ترکیه با ایران